Zamknij
REKLAMA

4 czerwca 1989... 32 lata temu pierwszy raz mogliśmy wybrać, wybraliśmy Solidarność. Przypominamy kogo wtedy wybrało Pomorze

08:17, 04.06.2021 | Mariusz Sieraczkiewicz za: Wikipedia/foto archiwum
REKLAMA

Ta pierwsza niedziela czerwca 1989 roku zmieniła nie tylko Polskę. Wybory kontraktowe w naszym kraju doprowadziły do rozpadu bloku wschodniego. Solidarność stała się motorem zmian od Łaby do Władywostoku.

Na Pomorzu, podobnie jak w cały kraju z jednym wyjątkiem na liście senackiej, wszyscy kandydaci Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” pokonali konkurentów z obozu władzy.

Poniżej przybliżamy postaci posłów i senatorów, na których postawili mieszkańcy Pomorza 4 czerwca 1989 roku. Przypominamy, że wtedy w Polsce było 49 województw. Wybrani parlamentarzyści reprezentowali wówczas województwo gdańskie i słupskie, głosowano także na posła w okręgu chojnickim. Chojnie należały wtedy do województwa bydgoskiego.

Posłowie:

Gdynia

Krzysztof Dowgiałło (ur. 30 czerwca 1938 w Nowomalinie) – polski polityk, architekt, działacz opozycji w okresie PRL, poseł na Sejm X kadencji.

Wywodzi się z rodziny szlachecko-ziemiańskiej pieczętującej się w przeszłości herbem Zadora. Jest synem Karola i Zofii z Potulickich herbu Grzymała.

Ukończył w 1962 studia na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej. Od lat 60. pracował w wyuczonym zawodzie za granicą, a od 1967 w Gdańsku. Jest autorem wiersza Ballada o Janku Wiśniewskim, napisanego pod wpływem uczestnictwa w wydarzeniach grudniowych w 1970. W 1980 przystąpił do „Solidarności”, zasiadał w zarządzie regionu związku. Z powodu działalności opozycyjnej był pozbawiany wolności w latach 1981–1983, a także w 1985. Pełnił funkcję redaktora naczelnego więziennej gazetki w Potulicach, był dystrybutorem pomocy kościelnej, nauczycielem języka francuskiego w ZK Potulice, przywódcą wielu protestów więziennych.

W latach 1989–1993 zajmował stanowisko wiceprzewodniczącego Międzynarodowej Organizacji Pracy. Pełnił też mandat posła na Sejm kontraktowy z ramienia Komitetu Obywatelskiego, pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Komisji Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej. Od 1990 do 2005 należał kolejno do Ruchu Obywatelskiego Akcja Demokratyczna, Unii Demokratycznej i Unii Wolności. W 1990, 1994 i 1998 był wybierany na radnego miasta Sopotu. W wyborach parlamentarnych w 1991, 1993, 1997 i 2001 bezskutecznie kandydował do Sejmu RP.

Uczestnik i laureat otwartych i zamkniętych konkursów architektonicznych.

Czesław Nowak (ur. 11 stycznia 1938 w Smykowie) – polski polityk, wieloletni pracownik Portu Gdańsk, działacz opozycji w okresie PRL, poseł na Sejm X i I kadencji.

Ukończył w 1964 liceum ogólnokształcące, od 1960 był zatrudniony w Zarządzie Portu Gdańsk m.in. jako operator dźwigu. Od 1998 po przekształceniach pracownik Zarządu Morskiego Portu Gdańsk.

Brał udział w strajkach robotniczych w trakcie grudnia 1970. W sierpniu 1980 organizował strajk w porcie, następnie wstąpił do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. W latach 80. redagował niezależne pismo „Portowiec”. Od 13 do 21 grudnia 1981 organizował spacyfikowany przez Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej strajk w swoim zakładzie pracy. W lutym 1982 został tymczasowo aresztowany i zwolniony z pracy, następnie za działalność opozycyjną skazany na karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowe zwolnienie uzyskał w 1983. Ponownie był karany kilkutygodniowym aresztem w 1988. Rok później przywrócono go do pracy w porcie. W 1995 został dyrektorem Wolnego Obszaru Celnego, w późniejszych latach także członek rady nadzorczej spółki akcyjnej Port Gdański Eksploatacja.

Sprawował mandat posła na Sejm X kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego i I kadencji z listy Porozumienia Obywatelskiego Centrum. W 1993 nie uzyskał reelekcji, w 1997 startował z ramienia Ruchu Odbudowy Polski do Senatu w okręgu gdańskim. W 1994 został prezesem współtworzonego przez siebie Stowarzyszenia „Godność”. W latach 1998–2006 pełnił funkcję radnego miasta Gdańska (kandydował z powodzeniem w 1998 z listy Akcji Wyborczej Solidarność oraz w 2002 z listy Platformy Obywatelskiej).

W przedterminowych wyborach parlamentarnych w 2007 bez powodzenia kandydował do Sejmu z listy Prawa i Sprawiedliwości, a w wyborach samorządowych w 2010 do sejmiku pomorskiego z listy Krajowej Wspólnoty Samorządowej.

W 2006 został uhonorowany Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2015 Krzyżem Wolności i Solidarności. W 2001 wyróżniony odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”.

Gdańsk

Jacek Aleksander Merkel (ur. 20 listopada 1954 w Toruniu) – polski polityk, przedsiębiorca, w latach 1989–1993 poseł na Sejm X i I kadencji.

Ukończył w 1978 studia w Instytucie Okrętowym Politechniki Gdańskiej, po czym do 1983 pracował w Biurze Projektowo-Konstrukcyjnym Stoczni im. Lenina w Gdańsku. W sierpniu 1980 uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej, następnie został członkiem władz Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. Zasiadał w prezydium zarządu regionu i prezydium Komisji Krajowej. W stanie wojennym internowano go na okres ponad roku. Brał udział w obradach Okrągłego Stołu. Kierował sztabem wyborczym Lecha Wałęsy w 1990, a po jego zwycięstwie do 12 marca 1991 zajmował stanowisko ministra stanu do spraw bezpieczeństwa narodowego w Kancelarii Prezydenta RP.

Od 1989 do 1993 pełnił funkcję posła na Sejm X kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego i I kadencji jako członek Kongresu Liberalno-Demokratycznego. Zasiadał w prezydium rady krajowej KLD, prowadził kampanię wyborczą tej partii w 1993. Od 1994 do 2001 był członkiem Unii Wolności.

W 2001 wraz z Maciejem Płażyńskim, Donaldem Tuskiem i Andrzejem Olechowskim zakładał Platformę Obywatelską, został pełnomocnikiem okręgowym tej inicjatywy, wkrótce jednak wycofał się z bieżącej polityki.

W 1990 został przewodniczącym rady nadzorczej Fundacji Gospodarczej NSZZ „Solidarność”, w latach 1991–1993 był prezesem Solidarność Chase Bank S.A, a następnie do 1999 pracował w Caravana Polsko-Arabska Sp. z o.o. Był członkiem rad nadzorczych przedsiębiorstw PHZ Universal i Prokom Software, w latach 2000–2003 był przewodniczącym rady nadzorczej 4Media i spółek zależnych. Od 2004 zajmuje się prowadzeniem własnej działalności gospodarczej.

Jest autorem publikacji W imieniu własnym wydanej przez Wydawnictwo Bursztyn (Gdańsk 1999).

Jan Krzysztof Bielecki (ur. 3 maja 1951 w Bydgoszczy) – polski polityk i ekonomista. Prezes Rady Ministrów (1991).

Jeden z liderów Kongresu Liberalno-Demokratycznego, w latach 1989–1993 poseł na Sejm X i I kadencji, w latach 1992–1993 minister-członek Rady Ministrów ds. kontaktów z Europejską Wspólnotą Gospodarczą, w latach 2003–2010 prezes zarządu Banku Pekao. Kawaler Orderu Orła Białego.

Absolwent II Liceum Ogólnokształcącego im. dr. Władysława Pniewskiego w Gdańsku. Ukończył następnie w 1973 studia na Wydziale Ekonomiki Transportu Uniwersytetu Gdańskiego ze specjalnością ekonomiki transportu morskiego. W latach 70. pracował jako asystent w Instytucie Ekonomiki Transportu Wodnego. Był jednym z ekspertów „Solidarności”. W okresie stanu wojennego współpracował z podziemnymi władzami związku. W maju 1982 za działalność opozycyjną został usunięty z pracy w Ministerstwie Przemysłu Maszynowego, gdzie był zatrudniony od 1980 w Ośrodku Doskonalenia Kadr Kierowniczych. W latach 1982–1985 prowadził własną działalność gospodarczą, następnie założył spółdzielnię „Doradca”, zatrudniającą m.in. represjonowanych działaczy opozycji.

Z ramienia Komitetu Obywatelskiego pełnił funkcję posła X kadencji, należał do Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Od 4 stycznia do 6 grudnia 1991 sprawował urząd prezesa Rady Ministrów.

Znalazł się wśród założycieli Kongresu Liberalno-Demokratycznego, w wyborach do Sejmu w 1991 z list tej partii został ponownie posłem, uzyskując największą w kraju liczbę głosów (115 002). W rządzie Hanny Suchockiej zajmował stanowisko ministra-członka Rady Ministrów ds. integracji europejskiej.

Od listopada 1993 był dyrektorem i przedstawicielem Polski w Europejskim Banku Odbudowy i Rozwoju w Londynie. Po połączeniu KLD z Unią Demokratyczną należał do Unii Wolności, z której odszedł w 2001 po powstaniu Platformy Obywatelskiej.

1 października 2003 objął funkcję prezesa zarządu Banku Polska Kasa Opieki. W listopadzie 2009 podał się do dymisji z zajmowanego stanowiska, zakończył urzędowanie w styczniu 2010. Od 15 stycznia 2010 był przewodniczącym rady Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. 9 marca 2010 został powołany przez premiera Donalda Tuska na przewodniczącego Rady Gospodarczej przy Prezesie Rady Ministrów. Po objęciu stanowiska premiera przez Ewę Kopacz zastąpił go Janusz Lewandowski.

W 2015 został przewodniczącym Rady Partnerów EY Polska.

Tczew

Olga Teresa Krzyżanowska (ur. 10 września 1929 w Warszawie, zm. 22 czerwca 2018 w Gdańsku) – polska polityk, działaczka społeczna, lekarka.

Posłanka na Sejm X, I, II i III kadencji (1989–2001), wicemarszałek Sejmu X i II kadencji, senator V kadencji.

W okresie II wojny światowej była harcerką Szarych Szeregów, odznaczona Krzyżem Walecznych. W 1952 ukończyła studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Gdańsku. Pracowała w szpitalu powiatowym w Pucku, szpitalu wojewódzkim i AM w Gdańsku. Do 1989 kierowała Wojewódzką Przychodnią Przemysłową w Gdańsku. W 1980 wstąpiła do „Solidarności”, zasiadała w Krajowej Komisji Koordynacyjnej Służby Zdrowia.

Od 1989 do 2001 sprawowała mandat posłanki na Sejm z ramienia Komitetu Obywatelskiego, Unii Demokratycznej i Unii Wolności. Była wicemarszałkiem Sejmu X i II kadencji, przewodniczyła Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich i Komisji Etyki Poselskiej, pełniła funkcję zastępcy przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych, reprezentowała Sejm w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy w latach 1990–1993. W 2001 z ramienia komitetu Blok Senat 2001 została wybrana na senatora V kadencji z okręgu gdańskiego, zasiadała w Komisji Emigracji i Polaków za Granicą oraz Komisji Polityki Społecznej i Zdrowia. W 2004 bez powodzenia kandydowała do Parlamentu Europejskiego. W 2005 nie ubiegała się o reelekcję w wyborach parlamentarnych.

Była członkinią rady Fundacji im. Stefana Batorego. W 2005 przystąpiła do Partii Demokratycznej – demokraci.pl. W 2005 została prezesem zarządu Stowarzyszenia Pamięci Narodowej. Była członkinią rady programowej Kongresu Kobiet, a od 2011 „ministrem zdrowia” w gabinecie cieni Kongresu Kobiet.

Była członkinią komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i w 2015.

Córka generała Aleksandra Krzyżanowskiego (pseud. Wilk), dowódcy Armii Krajowej na Wileńszczyźnie, i Janiny. Była żoną Jerzego Krzyżanowskiego, profesora i pracownika Polskiej Akademii Nauk. Miała córkę Magdalenę.

Zmarła 22 czerwca 2018. 30 czerwca 2018 została pochowana na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku (rejon IV, taras I, rząd 1a, grób 36).

Wejherowo

Antoni Jan Furtak (ur. 12 czerwca 1944 w Chrząchówku) – polski mechanik, rolnik i polityk, działacz opozycji w czasach PRL, poseł na Sejm X i I kadencji.

Urodził się w rodzinie rolników. W 1963 ukończył Zasadniczą Szkołę Rolniczą w Prabutach, w 1979 Średnie Studium Zawodowe dla Pracujących Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, a w 1982 Pomaturalne Studium Ogrodnicze w Pruszczu Gdańskim. W latach 1964–1965 był zatrudniony w Gminnej Spółdzielni w Reszlu, następnie krótko w Miejskim Handlu Detalicznym w Biskupcu i w Reszelskim Zakładzie Przemysłu Maszynowego Leśnictwa.

Od 1966 pracował w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni jako mechanik urządzeń kopiujących. Zgłosił kilkadziesiąt wniosków racjonalizatorskich. Działał w radzie pracowniczej, w 1980 był jednym z organizatorów zakładowych struktur Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. Od 1981 związany także z NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych. Uniknął internowania po wprowadzeniu stanu wojennego ze względu na chorobę i pobyt w szpitalu. Stracił natomiast wkrótce pracę w stoczni, przez dwa lata pracował jako kierownik działu sadów i szkółek w Zespole Szkół Rolniczych w Pruszczu Gdańskim. Po zwolnieniu z tego miejsca pracy zatrudnił się w rolnictwie, od 1985 prowadził własne gospodarstwo. W latach 1990–2003 ponownie zatrudniony był w stoczni, na czas sprawowania mandatu na urlopie bezpłatnym.

Od 1983 działał na rzecz reaktywowania struktur „Solidarności” Rolników Indywidualnych w województwie gdańskim, wchodził w skład podziemnych władz lokalnych i centralnych związku. W 1989 został wybrany na wiceprzewodniczącego rady krajowej NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych ds. organizacyjnych. W tym samym roku został posłem na Sejm kontraktowy z ramienia Komitetu Obywatelskiego z okręgu wejherowskiego. Zasiadał w Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Był także członkiem prezydium Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Na jego apel do prezydium Sejmu napłynęło ponad 300 tys. podpisów pod wnioskiem o wstrzymanie budowy elektrowni jądrowej w Żarnowcu. Był jednym z założycieli komitetu wyborczego Porozumienie Ludowe (z ramienia którego w wyborach w 1991 uzyskał reelekcję), a następnie partii Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe. Wszedł do władz tego ugrupowania, sprawował funkcję wiceprzewodniczącego Klubu Parlamentarnego Porozumienia Ludowego, przewodniczył sejmowej Komisji Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Po upływie kadencji w 1993 nie ubiegał się o mandat poselski na kolejną kadencję i ze względu na stan zdrowia wycofał się z życia publicznego. W 2004 przeszedł na emeryturę.

Chojnice

Ignacy Marian Guenther (ur. 1 lutego 1937 w Nowym Dworze) – polski polityk, rolnik, poseł na Sejm X kadencji.

Ukończył w 1953 zasadniczą szkołę metalową, w której uzyskał dyplom czeladnika. Do czasu przejścia na emeryturę w 1991 prowadził indywidualne gospodarstwo rolne. Działał w Niezależnym Samorządnym Związku Zawodowym Rolników Indywidualnych „Solidarność”. Organizował i działał w Duszpasterstwie Rolników w Chojnicach.

W 1989 został posłem na Sejm X kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”, wybranym w okręgu chojnickim. W trakcie pracy w parlamencie zasiadał w Komisji Handlu i Usług oraz w Komisji Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, należał do Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Następnie wstąpił do Porozumienia Centrum, w latach 1998–2002 z listy Akcji Wyborczej Solidarność pełnił funkcję radnego powiatu chojnickiego. W 2005 bezskutecznie kandydował do Sejmu z listy Centrum, a w kolejnych latach do rady powiatu (m.in. z listy Chrześcijańskiego Ruchu Samorządowego oraz Prawa i Sprawiedliwości).

W 1984 otrzymał Medal 40-lecia Polski Ludowej, a w 1994 Złoty Krzyż Zasługi.

Słupsk

Edward Ryszard Müller (ur. 13 października 1958 w Gdańsku) – polski polityk, działacz związkowy, opozycjonista w okresie PRL, w latach 1989–1993 poseł na Sejm X i I kadencji.

Ukończył w 1977 Zasadniczą Szkołę Zawodową Przemysłu Okrętowego dla Pracujących. W 1980 wstąpił do „Solidarności”. Mieszkaniec Gdańska do 1980, od września 1980 Słupska. Po wprowadzeniu stanu wojennego organizował podziemne struktury związku z województwie słupskim. Wchodził w skład Okręgowego Komitetu Oporu w Słupsku (1982) i tajnego zakładowego komitetu oporu w ZPC Pomorzanka w tym mieście (1981–1985).

W styczniu 1982 został dyscyplinarnie zwolniony z pracy. Jesienią tego samego roku internowano go w wojskowym obozie specjalnym w Chełmnie, w 1983 skazano go na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności. Ponownie aresztowany w lutym 1985, osadzony w zakładzie karnym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, orzeczono wobec niego karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, zwolniony w listopadzie 1985. Po wyjściu na wolność nawiązał współpracę z Liberalno-Demokratyczną Partią Niepodległość. Wiosną 1986 skok z pierwszego piętra uratował go przed kolejnym zatrzymaniem, był poszukiwany listem gończym, jesienią tego samego roku skorzystał z amnestii.

W 1987 podjął współpracę z Komitetem Helsińskim w Polsce. W tym samym czasie stanął na czele Międzyregionalnej Komisji Koordynacyjnej Pomorza Środkowego Koszalin-Słupsk. W latach 1986–1989 był przewodniczącym Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej Miasta Słupska. W drugiej połowie lat 80. wydawał „Pobudkę” (pismo polskich kombatantów) i „OKO” (biuletyn MKK w Słupsku, następnie MKKPŚ Koszalin-Słupsk), redagował także pisma „Ucho” oraz „Rewers”, zajmował się też organizowaniem kolonii letnich dla dzieci represjonowanych działaczy podziemia.

Był jedną z osób upoważnionych do ponownej rejestracji NSZZ „Solidarność”, która nastąpiła 17 kwietnia 1989. Pełnił funkcje przewodniczącego Tymczasowego Zarządu Regionu Słupskiego związku, następnie do 1990 wchodził w skład Krajowej Komisji Wykonawczej związku, a do 1994 kierował zarządem Regionu Słupskiego. W tym samym czasie był członkiem Komisji Krajowej. W maju 1989 w trakcie trwania kampanii wyborczej do Sejmu wykrył podsłuch w słupskim Komitecie Obywatelskim, który został założony przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa.

Pełnił funkcję posła na Sejm X kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego, wybrany w okręgu słupskim (zasiadał w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Nadzwyczajnej do zbadania działalności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych). W 1991 uzyskał reelekcję na Sejm I kadencji z listy związkowej z okręgu koszalińsko-słupskiego (zasiadał ponownie w KAiSW oraz Komisji Obrony Narodowej). W latach 1996–1997 przewodniczył regionalnym strukturom Ruchu Odbudowy Polski.

W 2000 powrócił do aktywnej działalności w NSZZ „S”. Do 2002 był przewodniczącym regionalnej komisji rewizyjnej, następnie został przewodniczącym komisji zakładowej NSZZ „Solidarność” w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Słupsku.

30 listopada 2017 powołany przez wojewodę pomorskiego Dariusza Drelicha w skład Pomorskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych.

Jest ojcem Piotra Müllera.

Jan Władysław Król (ur. 24 czerwca 1950 w Mielcu) – polski ekonomista i polityk.

Poseł na Sejm X, I, II i III kadencji (1989–2001), w latach 1997–2001 wicemarszałek Sejmu III kadencji.

W 1972 ukończył studia na Wydziale Produkcji Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Krakowie. Studiował również w latach 1971–1973 filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1974 do 1980 prowadził Wydział Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych. Od 1976 do 1981 zasiadał w prezydium Stowarzyszenia „Pax”, w latach 1980–1981 przewodniczył oddziałowi wojewódzkiego „Pax” w Krakowie. W 1980 wstąpił do „Solidarności”. W okresie 1984–1989 związany z Klubem Myśli Politycznej „Dziekania”, był członkiem założycielem Towarzystwa Gospodarczego w Warszawie.

W latach 1989–2001 sprawował mandat posła na Sejm X kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego, uzyskiwał reelekcję z list Unii Demokratycznej i Unii Wolności. Reprezentował okręg słupski, koszalińsko-słupski i słupski. W 2001 bez powodzenia ubiegał się o reelekcję. Był członkiem założycielem Ruchu Obywatelskiego Akcja Demokratyczna, a następnie UD i UW.

Został wicemarszałkiem Sejmu III kadencji. 14 października 2001 przegrał wybory na przewodniczącego UW. Do 2005 zasiadał we władzach krajowych tej partii, później wycofał się z bieżącej polityki. Zajął się prowadzeniem własnej działalności gospodarczej, okazjonalnie wspierając w wyborach kandydatów Platformy Obywatelskiej.

Zasiadł również we władzach Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej. Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim i Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Orderem Wielkiego Księcia Giedymina II klasy.

Jest autorem książek Świadectwo, Z notatnika i W dialogu, a także artykułów publicystycznych.

Senat

Gdańsk

Lech Aleksander Kaczyński (ur. 18 czerwca 1949 w Warszawie, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski polityk i prawnik. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2005–2010. Brat bliźniak Jarosława Kaczyńskiego.

W latach 1971–1997 był pracownikiem naukowym w Katedrze Prawa Pracy Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 1996–1999 był pracownikiem naukowym Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego (zajmując stanowisko profesora nadzwyczajnego), a od 1999 Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (również na stanowisku profesora nadzwyczajnego, urlopowany w związku z prezydenturą).

Był autorem publikacji z dziedziny prawa pracy: Ocena nowelizacji kodeksu pracy (1996), Przewodnik do nauki prawa pracy (1998). W trakcie pracy naukowej pod jego kierunkiem powstała jedna rozprawa doktorska (Związkowa zdolność układowa, obroniona w 1999 przez Jakuba Stelinę z UG).

W 1971 przeprowadził się do Sopotu. Jesienią 1977 za pośrednictwem brata Jarosława nawiązał współpracę z Biurem Interwencyjnym Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”, kierowanym przez Zofię i Zbigniewa Romaszewskich. Prowadził szkolenia z zakresu prawa pracy dla robotników. Od 1978 działał w Wolnych Związkach Zawodowych. W latach 1978–1980 wraz z Joanną i Andrzejem Gwiazdami prowadził dla robotników wykłady z prawa pracy i historii PRL. Pisywał w niezależnym „Robotniku Wybrzeża” oraz kolportował wśród robotników pisma „Robotnik” i „Biuletyn Informacyjny KSS „KOR””.

W 1981 został delegatem gdańskiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” na I Zjazd Krajowy Delegatów związku w Gdańsku; wybrano go na członka komisji programowej. Przewodniczył zespołowi do spraw uregulowania stosunków z Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą.

W czasie stanu wojennego był internowany w Strzebielinku od 13 grudnia 1981 do 15 października 1982. Od 1983 brał udział w posiedzeniach Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej oraz w pracach tajnej Regionalnej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”. Od 1985 wchodził w skład regionalnej Rady Pomocy Więźniom Politycznym w Gdańsku. W czasie strajków w 1988 w maju i sierpniu był doradcą (razem ze swoim bratem Jarosławem) robotników strajkujących w Stoczni Gdańskiej.

Pod koniec lat 80. stał się bliskim współpracownikiem Lecha Wałęsy, lidera „Solidarności” i późniejszego prezydenta Polski. 16 września 1988 brał udział w rozmowach „Solidarności” z przedstawicielami władz w Magdalence pod Warszawą. Od grudnia tego roku należał do Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie.

Od lutego do kwietnia 1989 brał udział w obradach tzw. podstolików powstałych w związku z rozmowami Okrągłego Stołu (gdzie zasiadał w zespole do spraw pluralizmu związkowego). Od kwietnia 1989 wchodził w skład prezydium Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”. W lipcu i sierpniu 1989 był ze strony NSZZ „Solidarność” członkiem zespołu ds. negocjacji ze Stronnictwem Demokratycznym i Zjednoczonym Stronnictwem Ludowym w sprawie powołania koalicyjnego rządu.

W maju 1990 został wybrany na pierwszego wiceprzewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” (kierował praktycznie związkiem w czasie kampanii prezydenckiej Lecha Wałęsy i po jego wyborze na stanowisko prezydenta RP). Zrezygnował z funkcji po przegranej walce z Marianem Krzaklewskim o stanowisko przewodniczącego „Solidarności” w lutym 1991. Był później pierwszym przewodniczącym rady nadzorczej Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych, związanej z powstającym systemem spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK).

Był senatorem I kadencji (1989–1991) i członkiem Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Następnie sprawował mandat posła na Sejm I kadencji (1991–1993) z listy Porozumienia Obywatelskiego Centrum (nie będąc formalnie członkiem partii Porozumienie Centrum).

Od 12 marca 1991 do 31 października 1991 w Kancelarii Prezydenta RP Lecha Wałęsy zajmował stanowisko ministra stanu do spraw bezpieczeństwa nadzorującego pracę Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Z pracy w KPRP odszedł po konflikcie z Lechem Wałęsą i szefem jego gabinetu Mieczysławem Wachowskim.

14 lutego 1992 został wybrany przez Sejm na stanowisko prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Sześcioletniej kadencji nie ukończył, gdyż w 1995 uchwałami Sejmu (z 26 maja) i Senatu (z 8 czerwca) został odwołany z tego urzędu. W wyborach parlamentarnych w 1993 startował bez powodzenia z listy komitetu wyborczego PC-Zjednoczenie Polskie w okręgu nowosądeckim.

Był kandydatem na urząd prezydenta RP w wyborach w 1995. Zrezygnował 30 października (jeszcze przed pierwszą turą głosowania), zgłaszając gotowość poparcia każdego, kto – jego zdaniem – miał szansę pokonać Lecha Wałęsę (wymienił wówczas Hannę Gronkiewicz-Waltz, Jana Olszewskiego, a także Jacka Kuronia).

14 czerwca 2000 został powołany przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego na urząd ministra sprawiedliwości w rządzie Jerzego Buzka jako następca Hanny Suchockiej. Stanowisko to zajmował do 5 lipca 2001. Jako prokurator generalny wydał w 2000 m.in. wytyczne dla prokuratorów, aby w większości spraw określonego rodzaju występowali do sądów o zastosowanie tymczasowego aresztowania dla podejrzanych. Późniejsze stosowanie tymczasowego aresztowania skutkowało w grudniu 2007 tzw. sygnalizacją Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, kwestionującą w opinii tego trybunału zbyt częste i nieuzasadnione orzekanie oraz przedłużanie tymczasowego aresztowania.

W 2001 stanął na czele Prawa i Sprawiedliwości, nowej (współtworzonej z bratem) partii, powstałej na bazie dawnego Porozumienia Centrum, jego współpracowników z NIK i MS oraz niektórych byłych członków Akcji Wyborczej Solidarność. W tym samym roku z listy PiS uzyskał mandat posła na Sejm IV kadencji w okręgu gdańskim.

W 2001 w wywiadzie udzielonym Radiu ZET określił Mieczysława Wachowskiego mianem „wielokrotnego przestępcy”. 24 czerwca 2005 Lech Kaczyński w I instancji został uznany za winnego zniesławienia oraz skazany na grzywnę. Orzeczono wobec niego też nawiązkę na cel społeczny i zobowiązano do opublikowania przeprosin w prasie. Po apelacji Lecha Kaczyńskiego Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 14 grudnia 2005 uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania[25]. Postępowanie karne zostało zawieszone (ze wstrzymaniem terminu przedawnienia) na mocy przepisów Konstytucji RP od 23 grudnia 2005 (w związku z objęciem urzędu prezydenta RP i przysługującego mu immunitetu), ostatecznie umorzone wobec śmierci oskarżonego.

Wiosną 2002 doprowadził do zjednoczenia PiS z Przymierzem Prawicy. Był prezesem PiS w latach 2001–2003 (następnie zaś, do 2006, pełnił funkcję prezesa honorowego). Po objęciu urzędu prezydenta RP wystąpił z partii (podczas drugiego kongresu PiS, który odbył się 3 czerwca 2006).

Od 18 listopada 2002 do 22 grudnia 2005 zajmował stanowisko prezydenta miasta stołecznego Warszawy, wybranego w pierwszych wyborach bezpośrednich przeprowadzonych w dniach 27 października i 10 listopada 2002 z ramienia PiS. W pierwszej turze otrzymał 49,58% głosów, w drugiej zaś pokonał kandydata koalicji SLD-UP Marka Balickiego, uzyskując 70,54% głosów. W trakcie kampanii wyborczej po spotkaniu z wyborcami użył wobec jednego z – zdaniem Lecha Kaczyńskiego zaczepiających go uporczywie – uczestników słów „spieprzaj, dziadu!”, które to sformułowanie było później wykorzystywane m.in. przez satyryków. Lech Kaczyński zrezygnował z funkcji na sesji rady miasta 22 grudnia 2005, w przeddzień objęcia urzędu prezydenta, lecz dopiero 8 lutego 2006, uchwałą zdominowanej przez PiS rady miasta, stwierdzono wygaśnięcie jego mandatu.

Podczas jego kadencji zorganizowano obchody 60. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego. Przy tej okazji prezydent w lipcu 2004 otworzył Muzeum Powstania Warszawskiego. Za jego prezydentury powstały także wydziały obsługi mieszkańców, jak również otwarto pierwsze trasy Szybkiej Kolei Miejskiej i rozstrzygnięto konkurs na projekt budynku Centrum Nauki Kopernik. W styczniu 2005 Lech Kaczyński był jednym z sygnatariuszy umowy dotyczącej finansowania budowy Muzeum Historii Żydów Polskich, m.in. ze środków m.st. Warszawy. W okresie sprawowania urzędu ustanowił również stanowisko pełnomocnika ds. zwierząt. W trakcie kadencji nie uruchomiono natomiast m.in. zapowiadanej budowy Mostu Północnego.

W 2004 i 2005 zabronił przejścia Paradzie Równości ulicami Warszawy, co wywołało kontrowersje związane ze zgodnością tego postanowienia z Konstytucją RP oraz zarzuty homofobii. Początkowo tłumaczył odmowę obroną publicznej moralności, później zaś brakami formalnymi oraz tym, iż tego samego dnia w Warszawie odbywa się uroczyste odsłonięcie pomnika Stefana Roweckiego. Tydzień później wydał zezwolenie na organizowaną przez Młodzież Wszechpolską Paradę Normalności. W 2006 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis prawa o ruchu drogowym, na który prezydent stolicy powołał się, zabraniając demonstracji, jest niezgodny z Konstytucją RP w takim zakresie, w jakim narusza on wolność do zgromadzeń. 3 maja 2007 Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wydał wyrok, uznając, że decyzja władz miasta była sprzeczna z kilkoma postanowieniami Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

W czasie kadencji w 2004 wystąpił w specjalnym odcinku teleturnieju Chwila prawdy. Uzyskaną w nim wygraną goście przekazali na rzecz Fundacji TVN Nie jesteś sam.

Środowisko polityczne Lecha Kaczyńskiego za jedno z osiągnięć jego prezydentury uznawało także rozbicie tzw. układu warszawskiego, istniejącej rzekomo sieci nieformalnych powiązań rządzącej miastem koalicji Platformy Obywatelskiej (wcześniej Unii Wolności) i Sojuszu Lewicy Demokratycznej z lokalnymi przedsiębiorcami, w ramach której miało dochodzić do ustawiania przetargów. Po zerwaniu koalicji z PO w radzie miejskiej wspierający prezydenta klub radnych PiS zawierał porozumienia z usuniętymi z Platformy Obywatelskiej radnymi kojarzonymi z Pawłem Piskorskim, kreowanym na lidera „układu warszawskiego”.

19 marca 2005 jako pierwszy ogłosił swój zamiar ubiegania się z ramienia PiS o najwyższy urząd w wyborach prezydenckich, zajmując pierwsze miejsce w sondażach. Kampania wyborcza dała mu początkowo bardzo wysokie poparcie. Wyprzedził w rankingach m.in. kardiochirurga i senatora Zbigniewa Religę. Po wystartowaniu kampanii wyborczej marszałka Sejmu Włodzimierza Cimoszewicza Lech Kaczyński spadł w lipcu na drugie miejsce w badaniach opinii publicznej. Po rezygnacji marszałka Sejmu we wrześniu nie odzyskał pozycji lidera, którą zajął w sondażach wicemarszałek Sejmu Donald Tusk, startujący z ramienia PO.

Jesienią jego notowania zaczęły ponownie rosnąć. Kandydat PO był przez PiS oskarżany o nadmierny liberalizm. Jego szanse zwiększyło zwycięstwo PiS w wyborach parlamentarnych. W pierwszej turze wyborów prezydenckich zajął drugie miejsce po Donaldzie Tusku, otrzymując 33% głosów. W drugiej turze głosowania Lech Kaczyński zdobył poparcie środowiska Radia Maryja, Samoobrony oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego. W trakcie kampanii wyborczej działający w jego sztabie wyborczym (odpowiedzialny za kampanię telewizyjną) Jacek Kurski spekulował w piśmie „Angora” na temat rzekomego ochotniczego wstąpienia Józefa Tuska, dziadka Donalda Tuska, do Wehrmachtu.

W drugiej turze głosowania w dniu 23 października 2005 Lech Kaczyński wygrał wybory, otrzymując 8 257 468 głosów, co stanowiło 54,04% głosujących.

Bogdan Jerzy Lis (ur. 10 listopada 1952 w Gdańsku) – polski polityk, mechanik urządzeń przemysłowych, członek MKS, działacz „Solidarności”, po wprowadzeniu stanu wojennego organizator podziemia solidarnościowego, uczestnik Okrągłego Stołu, senator I kadencji, poseł na Sejm VI kadencji.

Syn Józefa. W 1970 ukończył Szkołę Mechanizatorów Przeładunku przy Zarządzie Portu Gdańsk. W latach 1970–1971 pracował w Zarządzie Portu Gdańsk jako mechanik, następnie operator sprzętu. Uczestniczył w wydarzeniach grudniowych w 1970. Od 1972 do 1981 był pracownikiem Zakładów Okrętowych Urządzeń Elektrycznych i Automatyki Elmor w Gdańsku.

W latach 1974–1980 działał w Związku Młodzieży Socjalistycznej oraz Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej. Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego zarządu zakładowego ZSMP. W 1975 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od 1978 współpracował z Wolnymi Związkami Zawodowymi Wybrzeża. Z PZPR wystąpił w październiku 1981.

W sierpniu 1980 organizował strajk w Elmorze, został członkiem Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego i NSZZ „Solidarność” w Gdańsku, następnie był wiceprzewodniczącym zarządu Regionu Gdańskiego związku, członkiem Krajowej Komisji Porozumiewawczej i Komisji Krajowej. Brał udział w licznych negocjacjach ze stroną rządową.

13 grudnia 1981 zdołał uniknąć internowania, ukrywał się i organizował struktury podziemne „Solidarności” w regionie. W kwietniu 1982 był współorganizatorem ogólnopolskiej podziemnej Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”, odpowiadał za koordynację współpracy z zagranicą. Został aresztowany w czerwcu 1984, oskarżony o zdradę, zwolniony po pół roku na mocy amnestii. Ponownie aresztowano go w lutym 1985, został skazany na 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności, następnie zwolniony we wrześniu 1986 również na podstawie amnestii. W 1986 wszedł w skład Tymczasowej Rady „Solidarności”, a w 1987 do Krajowej Komisji Wykonawczej – jawnych struktur kierowniczych nielegalnego związku.

Od 1988 był członkiem Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, brał udział w rozmowach Okrągłego Stołu. W latach 1989–1991 zasiadał w Senacie I kadencji. Na II KZD „Solidarności” w 1990 został wybrany w skład prezydium Komisji Krajowej, gdzie odpowiadał za kontakty zagraniczne. Od 1991 nie uczestniczył w działalności publicznej, podejmując działalność w biznesie.

Od 1997 należał do Unii Wolności. W latach 1998–2002 zasiadał w sejmiku pomorskim. W czerwcu 2003 został członkiem zarządu UW, następnie Partii Demokratycznej – demokraci.pl. Kandydował bez powodzenia do Sejmu w 2001 i 2005. W wyborach parlamentarnych w 2007 wystartował z 1. miejsca komitetu wyborczego Lewica i Demokraci w okręgu gdańskim. Został wybrany na posła VI kadencji liczbą 12 468 głosów. Przystąpił do powołanego 9 kwietnia 2008 Demokratycznego Koła Poselskiego, zostając jego przewodniczącym. W czerwcu 2009 wraz Marianem Filarem opuścił Partię Demokratyczną. Na początku lipca tego samego roku przystąpił wraz z innymi posłami DKP do Stronnictwa Demokratycznego, w wyniku czego 16 lipca 2009 zostało ono przemianowane na DKP SD. Na kongresie części SD uznającej przywództwo Pawła Piskorskiego W październiku 2009 został wybrany na wiceprzewodniczącego tej partii. DKP SD przestało istnieć w czerwcu 2011, w wyniku czego został posłem niezrzeszonym. W tym samym roku bezskutecznie kandydował na senatora jako kandydat Obywateli do Senatu. Na kongresie z kwietnia 2013 utrzymał funkcję wiceprzewodniczącego SD. Po kongresie z kwietnia 2016 nie znalazł się ponownie we władzach partii.

Słupsk

Anna Teresa Bogucka-Skowrońska (ur. 23 lutego 1942 w Radomiu) – polska polityk, adwokat, senator I, II i IV kadencji, była sędzia Trybunału Stanu.

W 1964 ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Następnie odbyła aplikację sądową i adwokacką. Od 1970 wykonuje zawód adwokata w Słupsku. Od 1971 do 1981 należała do Stronnictwa Demokratycznego.

W 1980 przystąpiła do „Solidarności”, współtworzyła struktury związkowe w regionie słupskim. Została internowana w stanie wojennym na kilka dni jako jedyna kobieta w tym regionie. Po zwolnieniu przewodniczyła Ośrodkowi Słupskiego Biskupiego Komitetu Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i Ich Rodzinom, współpracującym z Komitetem Prymasowskim. Brała udział w kilkudziesięciu procesach politycznych, broniąc społecznie takich działaczy opozycji, jak Lech Wałęsa, Zbigniew Romaszewski, Anna Walentynowicz, Bogdan Lis i inni. W latach 1983–1989 członkini Komitetu Helsińskiego.

Po 1989 zasiadała w Senacie I kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego, II kadencji z ramienia Unii Demokratycznej oraz IV kadencji z ramienia Unii Wolności, w trakcie której przeszła do klubu senatorskiego Akcji Wyborczej Solidarność. Pełniła także funkcję sędziego Trybunału Stanu (1993–1997), przewodniczyła rozprawie w sprawie afery alkoholowej. Będąc senatorem IV kadencji, reprezentowała izbę wyższą w Krajowej Radzie Sądownictwa. Współzałożycielka, a w latach 1990–1993 sekretarz generalny Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”.

W latach 2002–2006 była przewodniczącą rady miejskiej w Słupsku. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 bezskutecznie ubiegała się o mandat eurodeputowanej z listy UW, a w wyborach parlamentarnych w 2005 ponownie o mandat senatora z ramienia Partii Demokratycznej. Sprzeciwiając się akcesji PD do koalicji Lewica i Demokraci, w 2006 wraz z grupą lokalnych działaczy przeszła do Platformy Obywatelskiej. Zrezygnowała jednocześnie ze startu w wyborach samorządowych.

W latach 2007–2015 z rekomendacji PO przez dwie kadencje była sędzią Trybunału Stanu. W 2010 powróciła do słupskiej rady miasta, w której zasiadała do 2014.

Henryk Grządzielski (ur. 15 maja 1954 w Słupsku) – polski polityk, senator I kadencji.

Ukończył w 2001 studia w Bałtyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej w Koszalinie.

W latach 1975–1985 pracował w Fabryce Maszyn Rolniczych „Agromet-Famarol” w Słupsku. W 1980 wstąpił do „Solidarności”, zasiadał w zarządzie regionu związku. Po wprowadzeniu 13 grudnia 1981 stanu wojennego działał w podziemiu w ramach Okręgowego Komitetu Oporu, wydawał niezależny biuletyn „Solidarność Słupska”. Został zatrzymany, po czym w 1983 w procesie przeciwko niemu oraz Krzysztofowi Szeglowskiemu, Pawłowi Połciowi, Januszowi Ładzinowi, Romanowi Pączkowi i Antoniemu Klejowi oskarżonym o prowadzenie w Słupsku działalności mogącej wywołać niepokoje i rozruchy społeczne godzące w ustrój PRL został skazany na karę 1,5 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W 1985 za zorganizowanie 1 lipca strajku zwolniono go dyscyplinarnie z pracy, następnie w trybie przyspieszonym 3 lipca skazano na karę roku pozbawienia wolności).

W 1989 został senatorem I kadencji z województwa słupskiego. W latach 90. działał w Unii Demokratycznej i Unii Wolności, prowadził także własną działalność gospodarczą. W 2002 został zatrudniony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Słupsku.

W 2006 opublikował książkę I stało się, poświęconą działalności słupskiej NSZZ „S” w latach 80., w której ujawnił materiały zbierane przez Służbę Bezpieczeństwa (w tym nazwiska osób zarejestrowanych).

Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008). W 2015 otrzymał Krzyż Wolności i Solidarności.

* * *

Polacy tłumnie ruszyli do urn wyborczych. Wynik pierwszej tury głosowania z 4 czerwca 1989 r. pokazał, że chcą zmiany ustroju. Strona opozycyjna nie sięgnęła jednak po władzę. Honorowała kontrakt zawarty przy okrągłym stole.

Zgodnie z ustaleniami okrągłego stołu wybory odbyły się 4 czerwca 1989 r. Władza liczyła, że szybki termin spowoduje, iż strona solidarnościowa nie zdoła przygotować kampanii wyborczej. Tymczasem w całym kraju zaczęły powstawać lokalne komitety obywatelskie „Solidarności”, które drukowały plakaty z kandydatami opozycji na posłów i senatorów, organizowały spotkania wyborcze w udostępnianych przez księży salkach, na które przychodziły dziesiątki osób. Opozycja otrzymała też prawo emisji audycji wyborczych w radiu i telewizji. 8 maja 1989 r. ukazał się pierwszy numer „Gazety Wyborczej”, dziennika strony solidarnościowej, kierowanego przez Adama Michnika. Wznowiono również wydawanie „Tygodnika Solidarność”.

Pierwsza tura wyborów z 4 czerwca 1989 r. przyniosła zwycięstwo kandydatów Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. Strona opozycyjna zdobyła 160 na 161 możliwych do zdobycia mandatów poselskich oraz 92 ze wszystkich stu mandatów senatorskich. Taki spektakularny wynik pokazał niezbicie, że społeczeństwo ma dosyć dotychczasowego systemu. Komuniści ponieśli sromotną porażkę. Jedynie dwóch kandydatów z tzw. listy krajowej (35 osób z PZPR i jej koalicjantów) uzyskało wymagane poparcie, czyli ponad 50 proc. ważnych głosów.

Co ciekawe wynikami pierwszej tury głosowania zaskoczeni byli zarówno liderzy obozu władzy, jak i strony opozycyjno-solidarnościowej. Ci ostatni obawiali się unieważnienia głosowania i wyboru przez komunistów rozwiązania siłowego. Trzeba bowiem pamiętać, że partia wciąż miała silne zaplecze w postaci wojska i policji politycznej. Zapewne dlatego w pierwszych powyborczych komentarzach starano się tonować powszechną wśród Polaków radość z klęski wyborczej komunistów. Tym bardziej, że w jednostkach podległych MSW ogłoszono 6 czerwca stan podwyższonej gotowości, a informacja ta wzbudziła wśród liderów opozycji niepewność co do dalszych działań władz.

Pierwotnie ordynacja nie przewidywała możliwości ponownego startu w drugiej turze wyborów kandydatów władzy z listy krajowej, którzy nie uzyskali wymaganej liczby głosów w pierwszej turze. Jednak za zgodą strony solidarnościowej Rada Państwa wydała 12 czerwca 1989 r. dekret zmieniający ordynację wyborczą, który przewidywał przekazanie 33 mandatów z listy krajowej do okręgów i obsadzenie ich w drugiej turze wyborów. Odbyła się ona 18 czerwca z bardzo małą frekwencją. „Solidarność” zdobyła jeden brakujący jej mandat poselski oraz kolejne siedem z ośmiu pozostałych do obsadzenia w Senacie.

U progu lata 1989 r. strona solidarnościowa nie potrafiła wykorzystać wielkiego mandatu zaufania społecznego. Nie zdecydowała się na odważne sięgnięcie po władzę. Trzeba też pamiętać, że część opozycji zbojkotowała wybory (m.in. „Solidarność Walcząca”, Polska Partia Socjalistyczna – Rewolucja Demokratyczna, Liberalno-Demokratyczna Partia „Niepodległość”, Polska Partia Niepodległościowa). Z kolei Konfederacja Polski Niepodległej, choć krytyczna wobec ustaleń okrągłego stołu, wystawiła jednak kandydatów w wyborach.

Demokratyczne przemiany następowały powoli. Przez cały 1989 r. młodzi ludzie reprezentujący środowisko radykalnej opozycji (Federacja Młodzieży Walczącej, Ruch „Wolność i Pokój”, Niezależne Zrzeszenie Studentów, organizacje młodzieżowe KPN) przeciwni porozumieniu z komunistami, wyrażali ostro rozczarowanie tempem przemian w kraju, protestowali przeciwko wyborowi Wojciecha Jaruzelskiego na prezydenta i obecności wojsk sowieckich w Polsce.

Z perspektywy czasu wydaje się, że zwycięstwo „Solidarności” w wyborach kontraktowych z czerwca 1989 r. nie zostało w pełni wykorzystane. Skutkowało to udziałem postkomunistycznych elit w życiu publicznym od początku istnienia III Rzeczpospolitej. Pierwsze w pełni wolne wybory parlamentarne w Polsce odbyły się dopiero 27 października 1991 r.

Tekst Monika Komaniecka-Łyp/IPN

(Mariusz Sieraczkiewicz za: Wikipedia/foto archiwum)

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
facebookFacebook
twitterTwitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze
REKLAMA
REKLAMA

komentarz (0)

Brak komentarza, Twój może być pierwszy.

Dodaj komentarz

REKLAMA
0%